ප්‍රංශ සංස්කෘතිය කැනඩාවේ පැළ කල ලුවිස්බර්ග් ( Louisberg)

යුරෝපයේ ජනගහනය වැඩිවීමත්,  නාවික යාත්‍රා නිෂ්පාදනයේ  දියුණුවත් එක්ක රාජ්‍ය  අනුග්‍රහයෙන් ලෝකෙ වෙනත් බිම් කොටස් ගවේෂණය සඳහා යුරෝපයේ බොහෝ රාජ්‍ය 16 වන සහ 17 වන සියවස් වලදී පෙරමුණ ගත්තා. පෘතුගීසි,  ලන්දේසි, ස්පාඤ්ඤ, ප්‍රංශ සහ බ්‍රිතාන්‍ය ඒ වෙනුවෙන් වැඩි මහන්සියක් ගත් රටවල් වුනා.

වර්තමානයේදී අත්ලාන්තික්  කැනඩාව කියන ප්‍රදේශයට අයත් Cape Breton island, Prince edward Island, New Brunswick  යන ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගනිමින් බ්‍රිතාන්‍ය සමඟ Utrecht  ගිවිසුම අත්සන් කරමින් තමයි ප්‍රංශ ජාතිකයන් ලුවිස් බර්ග වලට 1713 වසරේදි ආවෙ. ඒ කාලෙ ඔවුන් ඒකට  කිව්වේ ශාන්ත ජෝන් දූපත ( Isle Saint Jean) කියලයි. කොඩ් මත්ස්‍ය  නිෂ්පාදනය, ස්වදේශිකයන් එක්ක විවිධ භාණ්ඩ හුවමාරුව,  විශේෂයෙන්ම සත්ව ලොම් වෙලඳාම් ( Fur trade)  කටයුතු මේ  කාලෙදි කෙරුණා.

1719 පටන්ගන 1745 දක්වා කාලය තුල  ලුවිස්බර්ග් ප්‍රංශ  යටත් විජිත නිලධාරීන් විසින් විශාල බලකොටුවක් බවට පත් කළේ තමන්ගේ වෙළද කටයුතු සහ ආරක්‍ෂාව සඳහා ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය කරගනිමින්. කැනඩාවේ අත්ලාන්ක් සාගර සීමාවේ එහි පිහිටීම මෙහිදී අතිශයින් වැදගත් වුණා. ඒවගේම කුවිබෙක් පළාතේ  ඒ වන විටත් පවත්වාගෙන ගිය වෙළඳ කටයුතු වෙනුවෙන් ශාන්ත ලෝරස් ගඟ හරහා යුරෝපයට යන පාර ආරක්ෂා කර ගැනීම අනිවාර්යයන්ම කළ යුතුව තිබුණා. ප්‍රයෝගිකව යුරෝපයෙන් විවිධ දේ ගෙන්වා ගනිමින් පාලනය කරනවා වෙනුවට සිවිල් ප්‍රංශ ජාතිකයින් යොදාගනිමින් ඒ ස්ථානයට අවශ්‍ය සියළු දේ නිෂ්පාදනය කිරීමේ අරමුණින් ගොවිපල , වගාබිම් , බීර සහ වයින් ස්කාගාර ඇතුළු සියළු දේ ඇතුලත් ජනපදයක් ලෙසින් මෙය ක්‍රියාත්මක කෙරුනු බවයි කියැවෙන්නෙ.  

ප්‍රංශ යටත්විජිත පාලකයන්ගේ අඩුපාඩු දුටු බ්‍රිතාන්‍යය 1745 දී  ලුවිස්බර්ග්  ආක්‍රමණය කළා. දින  46ක යුද්ධයකින් ‍බ්‍රිතාන්‍ය එය අත්පත් කර  ගත්තත්   Aix La Chapelle ගිවිසුම  මගින්  එය යළිත් ප්‍රංශයට පවරා දුන්නා. 1758 දී බ්‍ර්‍රිතාන්‍ය යළිත් ලුවිස්බර්ග් බලකොටුවට පහර දුන්නේ  එකසිය පනහක ( 150) තරමේ විශාල නාවික බලඇණියකින්. විසි හත්දාහක් (27,000) තරම් පිරිසක් යොදා ගනිමින්. සති හතක(7)  යුද්ධයකින් ඒ අවස්ථාවේදී ඔවුන් ලුවිස්බර්ග් බලකොටුව අත්පත් කරගත්තා. ඉන් පස්සෙ එය යලිත් ප්‍රංශ කොලනියක් වුනේ නැහැ.  

මේ  වෙනකොට ලුවිස්බර්ග් ක්‍රියාත්මක වන්නේ කැනඩා මධ්‍යම රජයේ Parks Canada. මගින් පාලනය වන ජාතික උරුම බිමක් (National Historic site)   එකක් විදිහටයි.1763 දී භාවිතයෙන් ඉවත් වුනු  ලුවිස්බර්ග් නගරයෙන් හතරෙන් එකක් 1960 කාලයේදී කැනඩා මධ්‍යම රජය විසින් යළි ප්‍රතිනිර්මාණය කර තිබෙන්නේ ඔබට බලාගන්නටයි. ගොඩනැගිලි,  ගෙවතු, ගොවිපොළ, ගුදම්, මංමාවත්,  සිර කඳවුරු, ආණ්ඩුකාරවරයාගේ නිවාස සංකීර්ණය, නිලධාරීන්ගේ නිවාස සංකීරණ,  සෙබළුන්ගේ කුටි,  මුරගෙවල් නැවත සකස් කර තිබෙන්නේ ඒ කාලයේ ප්‍රංශ ජාතිකයන්ගේ ජීවන රටාව ඔබට මවාගන්නට උදව් වෙන්නයි.

එහි තිබූ හමුදා බැරැක්ක,  ගෙවතු,  කඩපෙල් මැදින් යද්දී ඒ කාලයේ තිබුණු ඇඳුම් ආයිත්තම්වලින් සැරසුණු කාන්තාවන්, මිනිසුන්, සෙබළුන් ලෙසින් හැඳ පැළද ගත්  පිරිස් ඔබට හමුවෙනවා. එහි තිබෙන අවන්හල් , ගොවිපළ , නිවෙස් සජීවී විදියට ක්‍රියාත්මක කරන්නේ Parks Canada වෙනුවෙන් සේවය කරන ඒ පිරිස්. වචනයෙන් විස්තර කරන්න අමාරු ඒ අත්දැකීම ගිහිල්ලම තමයි බලන්න වටින්නෙ. 

එම නගරය පිළිබඳ විවිධ තොරතුරු දැනගන්න නියාමකවරුන් මෙහෙයවන සංවිධානය කළ සංචාර , ප්‍රංශ සෙබළෙක් විදියට පුහුණු වෙන්න තියෙන වැඩසටහන් වගේම  හිරකාරයෙක් වෙන්නත් සුළු ගාස්තුවක් ගෙවල ඔබට පුළුවන්. ඊට අමතරව එම පරිශ්‍රයට ගත් ප්‍රවේශ පත්‍රයෙන් ආවරණය වන තමන්ම ඇවිදලා ඒ තැන්වල පුවරු සහ සටහන් කියවලා  තොරතුරු දැනගන්න ඒ තැන් වල ඇවිදලා ඒවා හොඳින් බලන්න ඔබට පුළුවන්. නිදහසේ ෆොටෝ ගන්න , වීඩියෝ කරන්නත් කලබලයක් වෙන්න ඕන නැහැ . ඔබේ ප්‍රවේශ පත්‍රය දවසටම වලංගුයි.  සතියේ දින 7 පුරා උදේ 9.30 සිට සවස 5 දක්වා ක්‍රියාත්මක මෙහි Shuttle බස් නිතරම යන එන නිසා ඔබට කැමති වෙලාවක ආපහු යන්න පුළුවන්.    

තවමත් මේ ඉසව්වේ සංරක්ෂණ කටයුතු කරලා තියෙන්නෙ හතරෙන් එක්ක කොටසක් නිසා  ඔබට ඔබගේ වාහන පිළිගැනීමේ පරිශ්‍රය තියන රථ ගාලෙ නවත්තන්නට වෙනවා. ඊට පස්සෙ ඔබට Parks Canada Shuttle  බස් එකකට නැගලා ලුවිස්බර්ග් බලකොටුවට යන්න පුළුවන්.  කැනඩාවේ දේශීය සංචාරක කටයුතු ප්‍රවර්ධනය කරන්න මධ්‍යම රජය කරන Canada Strong Pass   යටතේ මේ පරිශ්‍රය 2026 සැප්තැම්බර් මස 4 වැනිදා දක්වා ඔබට නොමිලේ විවෘතයි , හැබැයි විශේෂිත වැඩසටහන් සහ  Guided tours , Camping වෙනුවෙන් ඔබ යම් ගෙවීමක් කරන්න වෙනවා. වැඩි විස්තර කලින් හොයන්න අකමැති අයට සහ විශේෂ අත්දැකීමක් ගන්න කැමති අයට ගෙවන මුදල එතරම් පාඩුවක් වෙන එකක් නැහැ, 

උතුරු ඇමරිකාවේ තිබෙන විශාලතම සංරක්ෂිත බලකොටුව වන මෙහි රැයක් ගත කරන්නටත් ඔබට පුළුවන්. ඒ සඳහා කූඩාරම් පහසුකම් මේ පරිශ්‍රයම සකස් කර තිබෙනවා. ඔබට තියෙන්නේ කලින් වෙන් කරවාගෙන කුලියට ගන්න එකයි.මේ  බලකොටුවේ විශේෂත්වය වන්නේ මෙය එකල තිබූ විශාල ප්‍රංශ සංස්කෘතියක කොටසක් වීමයි. යුරෝපයෙන් පිටත බිම් කඩක් වුනත් මේ  ප්‍රදේශයේ ගොවිපළ,  කඩපිල්, පල්ලි ඇතුළු විශාල ජනාවාස පද්ධතියක් තිබුණු බවත්,  ස්වයංපෝෂිත ආර්ථික රටාවක් සහිතව යුරෝපයෙන් පිටත පිහිටි විශාලතම ප්‍රංශ නගරයක් විදිහට පාලනය වුණා කියලයි ඉතිහාස වාර්තා වල තියෙන්නෙ.

අනුරුද්ධ වැලිගමගේ

https://parks.canada.ca/lhn-nhs/ns/louisbourg/activ

https://novascotia.com/explore-by-region/cape-breton-island/louisbourg/

https://en.wikipedia.org/wiki/Louisbourg

සේයාරූ -  අන්තර්ජාලයෙන්  Pixabay Images, Google Images

                    සියළු හිමිකම් මුල් හිමිකරුවන් සතුයි.

මගේ සටහන් උපුටන හෝ ඩිජිටල් හුවමාරු වෙනුවෙන් කවරෙකු හෝ භාවිතා කරනවාට මම කැමතියි. අමුවෙන්ම එය තමන්ගේ නමින් පලකරනවාට අකමැතියි. ඒ නිසා උපුටන භාවිතයේදී බ්ලොග් අඩවියේ නම සහ යොමුව සටහන් කරන්නට කාරුණික වන්න.  මේ සටහන ගැන ඔබේ අදහස් පහතින් ලියන්න. ඔබේ ගුණ දොස් මගේ ඉදිරි නිරමාණ එළිය  කරාවි.